پیشینه و اهداف: تحقیقات علم سنجی با توانایی ارزیابی تحقیقات علمی و با بهره گیری از شاخص های چندگانه در تبیین ظرفیت ها و عملکرد علمی و فناوری در ابعاد مختلف، بر جذابیت آن در میان محققان افزوده است. این حوزه از دانش در مطالعات گوناگون انجام می گیرد که بررسی کمّی طیف گسترده ای از اطلاعات علمی، هدف اصلی آن است. تحقیق حاضر، به مطالعه علم سنجی در مجله کامپیوتر و آموزش پرداخته است که ترسیم نقشه موضوعات مقالات و ارائه مسیرهای تحقیقاتی پیش رو، هدف اصلی تحقیق است. هدف از انتخاب این مجله نیز پرداختن به جدیدترین تحقیقات در یکی از تخصصی ترین مجلات حوزه فناوری آموزشی است.روش ها : این تحقیق به لحاظ روش در کلیت شیوه فراتحلیل و در زمره مطالعات کاربردی است، که به روش تحقیقات علم سنجی و کتاب شناختی انجام شده است. در این تحقیق از روش مطالعات کتابخانه ای به منظور مطالعه ادبیات نظری و جمع آوری اطلاعات تحقیق استفاده شده است. واحد تحلیل شامل تمام مقالات منتشر شده در مجله «Computers & Education» در بین سال های 2021- 2010 و منبع جمع آوری اطلاعات، دسترسی به پایگاه استنادی Scopus و جستجوی مقالات از طریق عنوان مجله بود. نتایج جستجوی این اطلاعات، شامل 2597 مقاله بوده است. برای تحلیل و تفسیر مناسب نتایج تحقیق نیز از مجموعه ای از روش ها و ابزارهای علم سنجی استفاده شده است.یافته ها: براساس یافته های تحقیق، 2597 مقاله توسط 5928 نویسنده انجام شده که بیشترین تعداد این مقالات توسط یک نویسنده و متوسط شاخص همکاری برای نویسندگان 5/2 بوده است. کشورهای آمریکا، تایوان و اسپانیا بیشترین تولیدات علمی و نویسندگان هوانگ، چن و تاسی بیشترین تعداد مقالات علمی را داشته اند. این موضوع مشخص کننده نقش مهم و تأثیرگذاری این نویسندگان در مجله بوده است. مرور سیستماتیک ادبیات شواهد تجربی در مورد بازی های رایانه ای و بازی های جدی به عنوان مهم ترین مقاله شناسایی شد و موضوع تحقیقات مجله بیشتر در ارتباط با یادگیری قرار دارد.نتیجه گیری: به طور کلی، آنچه که امروزه بیش از پیش در موضوع مقالات مجله کامپیوتر و آموزش مورد توجه قرار گرفته، استفاده از فناوری های دیجیتال در حوزه یادگیری و آموزش از راه دور است. تحلیل یافته های تحقیق نشان داد مقالات منتشر شده در مجله کامپیوتر و آموزش به طور متنوعی در موضوعات علمی مختلف توزیع شده اند و می توان به علاقه گسترده ای از دیدگاه های تحقیقاتی مختلف پی برد. همچنین، تجزیه وتحلیل کلمات کلیدی برای مقالات مورد مطالعه، چهار تحول موضوعی برای تحقیقات مجله در حیطه هایی مانند یادگیری الکترونیکی، بهبود روش های یادگیری یا تدریس، توسعه رویکردهای آموزشی و کاربرد فناوری های دیجیتال در یادگیری را نشان داد. یافته های مطالعه حاضر می تواند برخی از مسیر های تحقیقات آتی در مورد یادگیری فناورانه را ارائه دهد. پیشنهاد می شود مطالعات آینده بررسی کنند که کدام مسائل پداگوژیکی از طریق روش های فراتحلیل بیشتر مورد توجه جامعه پژوهشی است تا نحوه ادغام ابزارهای فناروانه خاص در کمک به فعالیت های آموزشی و یادگیری را بیابند. علاوه بر این، چگونگی طراحی محیط های یادگیری تعاملی برای مطابقت بهتر با نیازهای فراگیران می تواند با تحقیقات مبتنی بر طراحی بیشتر مورد بررسی قرار گیرد. به طور خاص، این که چه نوع ابزارهای فناوری باعث عملکرد بهتر تحصیلی و یادگیری در محیط های آموزشی یا یادگیری دانش آموز محور می شود، می تواند بیشتر مورد بررسی قرار گیرد.

صنعت گاز صنعتی فناوری بر و بااهمیت در اقتصاد ایران است. با وجود سرمایه گذاری های فراوان داخلی و خارجی در این صنعت، میزان وابستگی فناورانه صنعت گاز ایران به خارج از کشور طی چهار دهه گذشته در بسیاری بخش ها کاهش چندانی نداشته و به بیانی دیگر یادگیری فناورانه کمی در این صنعت به وقوع پیوسته است. مقاله حاضر به دنبال بررسی عوامل ناکامی یادگیری فناورانه در صنعت گاز است. برای این منظور، مصاحبه هایی با خبرگان صنعت گاز صورت گرفت که پس از کدگذاری مصاحبه های انجام شده، هفت عامل "فقدان حلقه های بازخورد در زنجیره صنعت گاز"، "تعاملات ضعیف با محیط پیرامونی صنعت گاز"، "عدم امکان دسترسی به منابع دانش ضمنی صنعت گاز در سطح جهانی"، "افول برنامه های توسعه ای و کاهش تقاضا برای توسعه صنعت و در نتیجه از دست رفتن اقتصاد مقیاس"، "عدم دسترسی به منابع و آموزش های بین المللی برای پرسنل و ظرفیت جذب پائین"، "پیچیدگی یکپارچه سازی در بخش هایی نظیر پالایش و دیسپچینگ" و "عدم تمرکز بر توسعه توانمندی های طراحی و مهندسی به عنوان سویه اصلی یادگیری" عوامل موثر بر ناکامی یادگیری فناورانه شناخته شدند.

رشد و توسعه اقتصادی به میزان زیادی با رشد فناورانه بنگاه ها و صنایع هر کشور گره خورده به گونه ای که این دو مقوله در تعاملی دوسویه، ارتقاء جایگاه اقتصادی یک کشور را رقم می زنند. برای کشورها و بنگاه های دیرآمده، دستیابی به توسعه فناورانه، در بیشتر موارد از گذرگاه اولیه یادگیری فناورانه ممکن می شود و آنها از این طریق تلاش می کنند شکاف فناورانه و اقتصادی خود با مرزهای فناوری و پیشروان را کاهش دهند. این امر البته در سایه حمایت دولت و تدوین و اعمال سیاست های مناسب امکان پذیر می شود و از این رو، سیاست های دولتی نقش مهمی در چگونگی پیشروی یادگیری فناورانه ایفاء می کنند. در این مقاله، پس از تبیین مفهوم یادگیری فناورانه و اهمیت آن در کشورهای در حال توسعه و همچنین مفاهیم شکاف فناورانه و دیرآمدگان، تلاش شده سازوکار وقوع یادگیری فناورانه در بنگاه ها مورد بررسی قرار گیرد. پس از آن سبک ها، منابع، فرآیندها و مدل های یادگیری فناورانه ارائه و در ادامه اهمیت نقش مداخلات دولت در ارتقاء یادگیری فناورانه و همچنین مهم ترین سیاست های دولتی در این زمینه، مورد اشاره قرار می گیرد. مروری بر تجربه موفقیت آمیز یادگیری فناورانه در یکی از شرکت های ایرانی (گروه مپنا) و نقش سیاست های دولتی در حصول این موفقیت، خاتمه دهنده این مقاله خواهد بود.

امروزه تمامی جنبه های زندگی انسان از رشد فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی اثر پذیرفته است. آموزش و یادگیری نیز در زمره حوزه هایی است که به شدت تحت تاثیر فاوا و سرعت رشد آن بوده که این تاثیرپذیری منجر به شکل گیری مفهومی جدید به نام «یادگیری الکترونیکی» شده است. در این مقاله ابتدا مفاهیم پایه ای یادگیری تعریف و پس از آن، با توصیف سیر تطور فناورانه حوزه آموزش از دور، پیشینه فناورانه یادگیری الکترونیکی تشریح می شود و چگونگی تاثیر فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی بر شکل گیری یادگیری هوشمند شخصی شده بیان می گردد. این تحولات را می توان در قالب شش نسل تقسیم بندی کرد: آموزش مکاتبه ای، آموزش شنیداری-دیداری، آموزش رایانه یار، آموزش وب بنیاد، یادگیری الکترونیکی 1 و یادگیری الکترونیکی 2 (اجتماعی). سپس به بررسی روند پژوهش های این حوزه پرداخته می شود که نتایج این بررسی نشان دهنده افزایش اقبال پژوهشگران به مباحث فناورانه یادگیری الکترونیکی و تلاش برای هم راستا نمودهای مختلف فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی با آن است. یادگیری الکترونیکی به عنوان بارزترین تاثیر فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی بر آموزش و اثرگذاری آن بر ذهن و رفتار یادگیرندگان عصر اطلاعات، چنان مهم است که عدم سیاست گذاری مناسب درباره آن هم موجب عدم بهره برداری از مزایای کاربردی این فناوری ها می شود و هم بر هزینه های آینده آموزش و البته بر تشدید گسست میان شهروندان اطلاعاتی با نظام آموزشی خواهد افزود.

یادگیری فناورانه به عنوان یکی از محورهای اصلی توانمندسازی فناورانه در بخش ها و صنایع کشورهای مختلف مانند حوزه دفاع به شمار می رود. در این امتداد، صنایع دریایی از مهم ترین بخش های دفاعی به حساب می آیند که تقویت و تجهیز آنها به ارتقای سطح اقتدار دفاعی کشور منجر می شود. مقاله حاضر درصدد مطالعه تطبیقی مسیر پیشرفت صنایع کشتی سازی کشورهای ژاپن، کره جنوبی و چین، به عنوان کشورهای پیشرو و کشورهای ترکیه و برزیل، به عنوان کشورهای درحال توسعه و مقایسه یافته ها با صنعت موردمطالعه در داخل کشور و درنهایت، ارایه مدل یادگیری فناورانه در صنایع دریایی حوزه دفاع است. رویکرد پژوهش حاضر، کیفی است و از روش مطالعه موردی به عنوان راهبرد پژوهش استفاده شده است. داده ها ازطریق 13 مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته با متخصصان صنایع دریایی حوزه دفاع جمع آوری شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد صنایع دریایی حوزه دفاع کشور از توانمندی لازم به منظور طراحی و ساخت تجهیزات موردنیاز به صورت کاملا بومی برخوردارند، اما ارتقای سطح قابلیت های یادگیری فناورانه به منظور ایجاد تغییرات عمده در ماهیت محصول و یا فرایند آن و ورود به مرحله نوآوری رادیکال ضروری است. ازطرف دیگر، باتوجه به شرایط حاکم بر کشور و صنایع دفاعی، یادگیری غالب بیشتر به صورت غیررسمی است و درصورت ایجاد زیرساخت یادگیری رسمی، صنایع دریایی قابلیت حرکت جدی تر در مرزهای دانش را دارا خواهد بود. درمجموع با وجود پیشرفت های چشمگیر سال های اخیر، برخورداری از برنامه منسجم، مدون و به روز درراستای توسعه روزافزون صنایع دریایی در حوزه دفاع ضرورت دارد.

این پژوهش با هدف بررسی کارایی روشهای تدریس فناورانه فعال بر یادگیری درس شیمی دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم انجام گرفته است. روش انجام پژوهش بر اساس طرح آزمون گروه آزمایش و گروه کنترل بود. جامعه آماری در این پژوهش را دانش آموزان پسر پایه دوم و سوم متوسطه منطقه پنج شهر تهران سال تحصیلی 1402-1401 درس شیمی سوم و دوم تشکیل می دهند. از بین جامعه آماری تحقیق دو گروه، که به عنوان گروه آزمایش و گروه کنترل در نظر گرفته شدند. گروه آزمایش با روش فعال فناورانه و گروه کنترل با روش معمول سنتی تحت آموزش قرار گرفتند. یادگیری از طریق پیش آزمون و پس آزمون مورد سنجش قرار گرفت. در این تحقیق نمره نیم ترم نیمسال اول به عنوان متغیر کوواریانس تحت کنترل قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که تاثیر آموزش با استفاده از روش فعال فناورانه بر یادگیری درس شیمی دانش آموزان موثرتر از روش های سنتی است. این نتیجه با یافته های پژوهش های قبلی در این زمینه همخوانی دارد.

مقاله حاضر با هدف، ساخت، اعتباریابی و رواسازی پرسشنامه یادگیری صلاحیت های فناورانه دانشجو معلمان دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران انجام شده است. به منظور رسیدن به این هدف، پرسشنامه ای بر اساس مرور نظام مند مبانی نظری در زمینه یادگیری صلاحیت های فناورانه تهیه شد. با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای، نمونه ای 60 نفری از دانشجو معلمان دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی انتخاب و ابزار پژوهش که شامل پرسشنامه صلاحیت های فناورانه با 49 سئوال بود، اجرا شد. روش های به کار رفته برای تحلیل گویه ها ( ضریب تمیز و روش لوپ)، و برای رواسازی از روایی، صوری، محتوی و سازه (تحلیل عاملی) و برای اعتبار ( محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه و عامل ها) استفاده شد. در نتایج تحلیل عاملی، سه عامل شناسایی شد که عبارتند از: سواد فناوری، تعمیق دانش و خلق دانش. اعتبار این پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 98/0 به دست آمد. با در نظر گرفتن نتایج این پژوهش می توان گفت که این پرسشنامه از اعتبار و روایی مناسبی برخوردار بوده و عوامل به دست آمده از تحلیل عاملی می تواند یادگیری صلاحیت های فناورانه دانشجو معلمان را اندازه گیری کند.

این تحقیق با هدف شناسایی ماهیت رفتار نوآورانه بازیگران بخش دارویی ایران بنا شده است. چارچوب نظری این تحقیق مبتنی بر تئوری شبکه سازی بوده و کارکردهای شبکه نوآوری مبانی تحلیل رفتار نوآورانه بازیگران می باشد. لذا از تئوری شبکه سازی برای درک ماهیت رفتار نوآورانه و شناخت وقایع آن که دارای ماهیتی ذهنی و برسازندگی اجتماعی است استفاده گردید. استراتژی این تحقیق مطالعات چندموردی است که نوعی تحقیق اکتشافی، توسعه ای و کیفی می باشد. برای جمع آوری داده ها از استقراء تحلیلی، دسته بندی مفاهیم و نگاشت نهادی استفاده شده است. از آنجایی که ماهیت شبکه ها مبتنی بر همکاری هاست، شبکه نوآوری تأکید بر یادگیری فناورانه دارد. بنابراین در این تحقیق چگونگی یادگیری فناورانه از طریق مطالعه رفتار نوآورانه بازیگران احصاء شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد شبکه نوآوری بخش دارویی ایران دارای کارکرد کاهش هزینه مبادله، ارتقاء ظرفیت جذب، توزیع منابع شبکه ای، یادگیری جمعی، اشتراکات دانشی و ارتباطات هم افزاست بطوری که یادگیری فناورانه از طریق تعاملات بازیگران و بهره برداری از منابع اطلاعاتی بوده است. این یادگیری موجب شکل گیری قواعدی شده که بیش از آنکه تقویت کننده نوآوری باشد، توزیع قدرت را به سمت شکل گیری رانت هدایت نموده است که دلیل اصلی آن ضعف در مکانیزم های نظارتی و حقوق مالکیت فکری می باشد.

کشورهای در حال توسعه به دلیل ظرفیت نوآوری محدود، بر جذب فناوری های وارداتی و بهبود تدریجی آن ها متکی هستند. این امر مستلزم تلاش های نظام مند برای تقویت قابلیت های فناورانه بومی است. مقاله حاضر با استفاده از مفهوم یادگیری فناورانه مبتنی بر جذب فناوری و نوآوری تدریجی به ارزیابی تأثیر بازیگران انتقال فناوری بر یادگیری فناورانه در صنعت نساجی سوریه می پردازد. گردآوری داده ها با استفاده از پرسشنامه تأیید شده توسط خبرگان و با ارسال به 33 کارخانه نساجی کشور سوریه از جولای تا دسامبر 2016 صورت گرفته و به منظور تحلیل داده ها از آزمون های رگرسیون خطی ساده، چندگانه و رگرسیون ترتیبی استفاده شده است. یافته های پژوهش، بیانگر تأثیر قابل توجه بازیگران انتقال فناوری بر انباشت قابلیت عملیاتی نسبت به قابلیت های انطباقی و نوآورانه است، همچنین تنها تأثیر قابلیت عملیاتی بر تغییر فنی جزئی تأیید شد که بر وجود نظام تغییر فنی منفعل در این صنعت دلالت می کند. بهبود این وضعیت مستلزم نقش فعال تر بازیگران انتقال فناوری جهت رفع موانع یادگیری فناورانه و سوق دادن بنگاه ها به سمت رفتار فناورانه فعال جهت ساخت قابلیت های فناورانه فراتر از قابلیت عملیاتی می باشد. چارچوب این پژوهش، رویکردی نظام مند به یادگیری فناورانه دارد که کمتر مورد توجه محققین واقع شده و ابزاری برای ارزیابی وضعیت نظام تغییر فنی در اختیار سیاست گذاران قرار می دهد.